Bữa trưa là bữa khó nhất trong ngày của người ăn chay đi làm: quán quanh chỗ làm thường ít lựa chọn, hỏi mãi cũng ngại, và ăn tạm vài hôm là thấy uể oải. Mang cơm giải quyết được cả ba chuyện đó cùng lúc, lại rẻ hơn hẳn.
Cái khó của mang cơm không nằm ở chỗ nấu mà nằm ở chỗ chọn món: có món ngon lúc mới nấu nhưng tới trưa thì nhũn, chua hoặc ra nước. Bài này gom lại những món chịu được nửa ngày, cách sắp một hộp đủ chất, và những điều phải để ý khi trời nóng.
Chọn hộp và dụng cụ
Hộp chia ngăn tiện hơn hộp một ngăn. Cơm và món không lẫn vào nhau.
Hộp thủy tinh nặng nhưng hâm được và không ám mùi. Phù hợp nếu chỗ làm có lò vi sóng.
Hộp nhựa nhẹ và tiện mang. Chọn loại ghi rõ dùng được với lò vi sóng nếu định hâm.
Hộp inox không hâm được bằng lò vi sóng. Nhưng giữ nhiệt tốt hơn và bền.
Hộp giữ nhiệt hợp với món nước. Cháo, súp, bún nước đổ vào hộp giữ nhiệt là trưa còn ấm.
Nắp phải kín. Một lần đổ nước canh trong cặp là nhớ đời.
Mang theo đũa và thìa riêng. Đỡ phải dùng đồ nhựa dùng một lần.
Một hộp nhỏ riêng cho nước chấm. Đổ chung vào cơm là tới trưa cơm nhão.
Một túi giữ lạnh nếu trời nóng. Rẻ và hiệu quả rõ rệt.
Một chiếc khăn nhỏ để lau. Tiện hơn mình tưởng.
Rửa hộp ngay khi về. Để qua đêm là ám mùi.
Không dùng hộp đã nứt hoặc biến dạng. Nhất là hộp nhựa đã qua nhiều lần hâm nóng.
Không đựng đồ nóng vào hộp nhựa mỏng. Chờ nguội bớt rồi hãy đóng nắp.
Bộ đồ nghề chỉ gồm hai ba món như trên và dùng được nhiều năm, nên đây là khoản đầu tư nhỏ nhất mà đổi lại là toàn bộ bữa trưa của cả năm.
Món chịu được nửa ngày
Món kho là nhóm tốt nhất. Đậu hũ kho, nấm kho, mít non kho đều để được và còn ngon hơn khi ngấm.
Đậu hũ chiên hoặc áp chảo giữ được kết cấu. Đậu hũ non thì không.
Tàu hũ ky kho hoặc chiên rất hợp mang đi. Dai và không ra nước.
Đậu luộc hoặc đậu hầm để được tốt. Thêm vào cơm là có đạm.
Chả chay tự làm cấp đông rồi chiên buổi sáng. Tiện và no lâu.
Rau củ luộc chắc thịt thì giữ dáng. Cà rốt, su su, bí đỏ, đậu que.
Rau lá xào thì tới trưa hay nhũn. Nếu mang thì xào già lửa và để ráo.
Rau sống nên để hộp riêng. Trộn sẵn là tới trưa héo hết.
Nộm và gỏi thì để nước trộn riêng. Trộn lúc ăn.
Cơm nên để nguội hẳn trước khi đóng hộp. Đóng nắp lúc còn nóng là hấp hơi và thiu nhanh.
Món nhiều nước thì để hộp riêng. Hoặc dùng hộp giữ nhiệt.
Tránh món có nước cốt dừa khi trời nóng. Nhóm này hỏng rất nhanh.
Tránh món có nhiều giá đỗ hoặc rau mầm. Chúng nhũn và dễ hỏng.
Nguyên tắc chọn món rất gọn là thứ gì càng ngấm càng ngon thì mang đi được, còn thứ gì phải ăn ngay lúc vừa nấu thì để dành cho bữa tối ở nhà.
Sắp một hộp đủ chất
Một phần cơm hoặc tinh bột khác. Cơm, bún, xôi, khoai.
Một phần đạm rõ ràng. Đậu hũ, đậu hạt, tàu hũ ky, chả chay.
Một phần rau. Luộc hoặc xào, chiếm khoảng một phần ba hộp.
Một chút chất béo. Rưới chút dầu mè hoặc rắc đậu phộng.
Thiếu đạm là lỗi phổ biến nhất của hộp cơm chay. Kết quả là ba giờ chiều đói cồn cào.
Thêm một hộp trái cây nhỏ. Ăn sau bữa, giúp hấp thu sắt tốt hơn.
Rắc mè rang lên cơm. Mất hai giây và làm hộp cơm đầy đặn hơn.
Một chút đồ chua để đổi vị. Dưa leo, dưa cải, củ kiệu cho người không kiêng.
Không nén quá chặt. Cơm nén chặt tới trưa thành khối cứng.
Không để món đậm dính vào rau. Rau sẽ mặn và nhũn.
Bày cho nhìn được. Hộp nhìn ngon thì ăn ngon hơn.
Đổi món trong tuần. Cùng một hộp năm ngày liền là ngán.
Nấu dư bữa tối là cách dễ nhất. Không phải nấu riêng buổi sáng.
Một hộp cơm sắp đúng bốn phần như trên thường no tới chiều mà không cần ăn vặt, và đó là thước đo đơn giản nhất để biết mình đã sắp đúng hay chưa.
An toàn, nhất là mùa nóng
Để nguội hẳn rồi mới đóng nắp. Đây là quy tắc quan trọng nhất.
Cất vào tủ lạnh nếu chỗ làm có. Hỏi xem có tủ chung không.
Dùng túi giữ lạnh nếu không có tủ. Kèm một viên đá khô hoặc chai nước đông đá.
Không để hộp cơm trong xe máy dưới nắng. Cốp xe nóng hơn nhiều so với ngoài trời.
Không để hộp cạnh cửa sổ nắng. Bàn làm việc cũng có chỗ nóng chỗ mát.
Ăn trong vòng năm sáu tiếng kể từ khi nấu. Mốc tham khảo cho trời nóng.
Ngửi và nhìn trước khi ăn. Thấy chua hoặc nhớt thì bỏ, đừng tiếc.
Không hâm đi hâm lại nhiều lần. Một lần là đủ.
Hâm cho nóng đều chứ đừng hâm qua loa. Nóng nửa vời còn tệ hơn ăn nguội.
Đậu hũ tươi là món dễ hỏng nhất. Nên chiên hoặc kho trước khi mang.
Cơm nguội để lâu ngoài nhiệt độ phòng cũng có rủi ro. Đây là điều ít người biết.
Không mang lại đồ thừa của hôm trước đã để ngoài. Chỉ mang đồ đã cất tủ lạnh.
Nếu đau bụng sau bữa trưa nhiều lần thì xem lại cách bảo quản. Và nếu kéo dài thì đi khám.
Phần lớn sự cố với cơm mang đi đều xảy ra vào mùa nóng và đều bắt nguồn từ việc đóng nắp lúc còn nóng, nên chỉ cần sửa đúng chỗ đó là gần như hết chuyện.
Sắp xếp để không tốn thời gian buổi sáng
Nấu dư bữa tối rồi đóng hộp luôn. Cách hiệu quả nhất, làm ngay lúc dọn cơm.
Đóng hộp từ tối rồi cất tủ lạnh. Sáng chỉ việc lấy.
Nấu dồn cuối tuần cho phần đạm. Đậu luộc, đậu hũ kho, chả chay cấp đông.
Sơ chế rau cho ba ngày. Sáng chỉ việc luộc hoặc xào.
Nấu cơm bằng hẹn giờ. Sáng có cơm nóng mà không phải dậy sớm.
Dự phòng một bữa trong tủ cho hôm ngủ quên. Mì chay tử tế, hộp đậu, bánh mì.
Lên thực đơn hộp cơm cho cả tuần. Năm dòng chữ là đủ.
Mua đồ một lần cho cả tuần. Bớt một việc mỗi ngày.
Rửa hộp ngay khi về nhà. Đừng để sáng mai mới rửa.
Để sẵn hộp và đũa ở một chỗ cố định. Không phải tìm.
Không đặt mục tiêu ngày nào cũng mang. Ba bốn ngày một tuần đã là rất tốt.
Không nấu quá cầu kỳ cho hộp cơm. Đơn giản mà đều đặn thì bền hơn.
Không tự trách khi có hôm phải ăn ngoài. Đó là chuyện bình thường.
Ai duy trì được thói quen mang cơm thường là người đã gắn nó vào một việc sẵn có như lúc dọn cơm tối, chứ không phải người đặt thêm một việc mới vào buổi sáng vốn đã vội.
Ăn ở chỗ làm cho dễ chịu
Hâm nóng trước giờ cao điểm. Đỡ phải xếp hàng.
Tránh hâm món mùi nồng trong phòng kín. Đồng nghiệp sẽ để ý.
Ăn ở khu vực chung nếu có. Ăn tại bàn làm việc lâu ngày không tốt.
Rời khỏi màn hình khi ăn. Bữa trưa cũng là lúc nghỉ.
Ngồi ăn cùng đồng nghiệp khi được. Mang cơm không có nghĩa là ăn một mình.
Không giải thích về hộp cơm của mình. Trả lời ngắn nếu ai hỏi.
Chia sẻ món nếu người ta tò mò. Cách giới thiệu tự nhiên nhất.
Không chê cơm quán hay cơm công ty. Đồng nghiệp đang ăn thứ đó.
Dọn sạch chỗ ăn. Phép lịch sự cơ bản ở khu bếp chung.
Cất hộp bẩn vào túi riêng. Đừng để trên bàn cả chiều.
Uống nước sau bữa. Và đi bộ vài phút nếu được.
Chuẩn bị một bữa phụ chiều. Hạt hoặc trái cây để trong ngăn kéo.
Không bỏ bữa trưa vì bận. Đây là nguyên nhân của phần lớn cơn đói chiều.
Mang cơm đi làm ban đầu nghe như thêm việc nhưng sau vài tuần thì nó lại là thứ làm buổi trưa nhẹ đi, vì không phải nghĩ ăn gì, không phải hỏi ai và không phải đi đâu.
