Có người ăn chay trường năm năm, mười năm, rồi tới một lúc quyết định ăn lại. Lý do thì nhiều: sức khoẻ, hoàn cảnh gia đình, công việc, hoặc đơn giản là không còn thấy lý do ban đầu của mình nữa. Chuyện này xảy ra nhiều hơn người ta nói ra, vì nó thường đi kèm cảm giác ngại.
Bài này không khuyên nên hay không nên, vì đó là quyết định của mỗi người. Nó nói về ba chuyện thực tế: làm thế nào cho đúng về mặt cơ thể, nói với người nhà ra sao, và cách nhìn lại quãng đường đã đi mà không biến nó thành một sự thất bại.
Trước khi quyết
Đừng quyết trong lúc đang mệt hoặc đang buồn. Nguyên tắc đúng với mọi quyết định lớn.
Cho mình một khoảng thời gian để nghĩ. Vài tuần, không phải một bữa.
Viết ra lý do mình muốn ăn lại. Nhìn trên giấy thì rõ hơn.
Xem lý do đó có cách giải quyết khác không. Nhiều khi có.
Nếu là chuyện chán món thì thử làm mới bữa ăn trước. Chán chữa được và chữa khá nhanh.
Nếu là chuyện mệt và thiếu sức thì đi khám trước. Có thể do ăn thiếu chứ không do ăn chay.
Nếu là chuyện áp lực gia đình thì thử nói chuyện lại. Nhiều mâu thuẫn tan khi được nói ra.
Nếu là chuyện bất tiện khi đi làm thì thử chay linh động. Không phải chỉ có hai lựa chọn.
Nếu bác sĩ khuyên thì hỏi cho rõ. Tạm thời hay lâu dài, và có cách nào khác không.
Nếu là chuyện lý do ban đầu không còn nữa thì đó là lý do chính đáng. Người ta thay đổi theo thời gian.
Nói chuyện với một người mình tin. Nói ra thường làm mọi thứ rõ hơn.
Không quyết vì một câu nói của ai đó. Kể cả câu nói làm mình tổn thương.
Không quyết rồi giấu. Giấu thì mệt hơn nhiều so với nói.
Sau khi đã cân nhắc đủ mà vẫn thấy muốn ăn lại thì đó là quyết định của mình, và nó không cần sự đồng ý của ai cả.
Làm cho đúng về mặt cơ thể
Bắt đầu từ lượng nhỏ. Bụng đã quen với một kiểu ăn trong nhiều năm.
Tăng dần trong vài tuần. Đừng ăn một bữa thật nhiều ngay.
Bắt đầu từ thứ dễ tiêu. Món nấu mềm, ít dầu mỡ.
Chuẩn bị tinh thần là bụng có thể phản ứng. Đầy hơi hoặc khó chịu trong vài ngày đầu.
Nếu khó chịu kéo dài thì đi khám. Đừng cố chịu.
Giữ lại phần rau và đậu trong bữa. Không cần bỏ những thứ tốt đã quen.
Không ăn bù cho những năm đã qua. Không có chuyện bù được và cũng không cần.
Vẫn giữ nguyên tắc bốn nhóm. Đạm, tinh bột, rau củ, chất béo.
Đi khám định kỳ như bình thường. Và nói với bác sĩ về việc mình vừa đổi cách ăn.
Nếu đang dùng thực phẩm bổ sung thì hỏi bác sĩ có cần tiếp không. Nhu cầu có thể đổi.
Theo dõi cân nặng và mức năng lượng vài tháng. Ghi ngắn gọn.
Không kỳ vọng khoẻ lên ngay. Sức khoẻ phụ thuộc vào ăn đủ chứ không vào loại thức ăn.
Không có món ăn nào chữa được bệnh. Điều này đúng ở cả hai chiều.
Ăn lại từ từ và giữ những thói quen tốt đã có trong nhiều năm ăn chay là cách làm hợp lý nhất, và phần lớn người làm vậy đều không gặp vấn đề gì đáng kể.
Nói với người nhà và người quen
Nói với người gần nhất trước. Vợ chồng, cha mẹ, con cái.
Nói ngắn gọn và bình thản. Không cần xin lỗi.
Nói lý do nếu mình muốn. Không bắt buộc.
Không hứa hẹn gì về tương lai. Không ai biết trước.
Chuẩn bị cho phản ứng bất ngờ. Có người mừng, có người tiếc.
Không tranh luận với người tiếc. Cảm ơn sự quan tâm rồi thôi.
Không tranh luận với người mừng. Cũng vậy.
Với người đã từng phản đối mình ăn chay thì đừng để họ dùng dịp này để nói lại chuyện cũ. Nói rõ một câu là đủ.
Với người cùng ăn chay thì nói riêng nếu quan hệ thân. Họ xứng đáng được nghe từ mình.
Không cần thông báo rộng. Việc ăn uống là chuyện riêng.
Không đăng lên mạng để giải thích. Không ai cần bản tường trình.
Với người trong nhóm hoặc sinh hoạt chung thì chỉ nói khi cần. Ví dụ khi họ sắp đặt suất ăn cho mình.
Nếu ăn chay vì tín ngưỡng thì chuyện này có thể nặng hơn. Nói với người mình tin trong cộng đồng đó.
Phần lớn người xung quanh phản ứng nhẹ hơn nhiều so với điều mình lo trước đó, và chuyện này thường được quên đi sau vài tuần.
Không biến nó thành chuyện nặng nề
Không coi đây là thất bại. Đó là một quyết định, không phải một kết cục.
Không xoá bỏ những năm đã ăn chay. Chúng đã diễn ra và có ý nghĩa của chúng.
Không tự trách bằng những lời nặng. Không giúp được gì.
Không để người khác trách mình. Nói rõ ranh giới nếu cần.
Không tự biện minh liên tục. Càng nói càng thành chuyện lớn.
Không đi công kích việc ăn chay để hợp lý hoá quyết định. Đây là phản ứng hay gặp và nó không đẹp.
Không mất liên lạc với bạn bè ăn chay. Quan hệ không nằm ở bữa ăn.
Không bỏ luôn những món chay mình thích. Chúng vẫn ngon.
Giữ lại thói quen tốt đã có. Nhiều rau, nhiều đậu, nấu ở nhà.
Nếu thấy áy náy kéo dài thì nói với ai đó. Giữ một mình thì nặng dần.
Nếu áy náy ảnh hưởng tới tinh thần lâu dài thì gặp người có chuyên môn. Sức khoẻ tinh thần là chuyện thật.
Cho mình thời gian để quen với quyết định. Vài tháng.
Không đóng cửa với khả năng quay lại. Rất nhiều người quay lại sau này.
Cách nhìn nhẹ nhõm nhất là coi đây như một đoạn trong một quãng đường dài chứ không phải điểm kết thúc, vì thực tế thì với rất nhiều người đúng là như vậy.
Nếu sau này muốn quay lại
Quay lại là chuyện rất thường gặp. Không có gì lạ.
Người quay lại thường đi được lâu hơn lần đầu. Vì đã biết chỗ nào khó.
Xem lại ghi chép cũ nếu có. Lý do dừng lần trước là thông tin quý.
Chuẩn bị bếp trước như lần đầu. Dọn tủ, gom đồ khô, dựng danh sách món.
Bắt đầu bằng cách nhẹ hơn nếu cần. Ăn kỳ trước rồi tăng dần.
Không đặt mục tiêu phải nghiêm ngay. Bền quan trọng hơn nhanh.
Nói với người nhà. Để họ không bị bất ngờ lần nữa.
Không cần giải thích vì sao đổi ý. Lại một lần nữa, đó là chuyện riêng.
Không để ai nhắc lại chuyện lần trước để mỉa. Nói rõ một câu.
Đi khám nếu đã lâu không khám. Biết số thì yên tâm.
Hỏi bác sĩ nếu có bệnh nền. Trước khi đổi cách ăn.
Giữ lại những gì đã học được. Kỹ năng nấu không mất đi.
Nối lại với bạn bè cùng ăn chay. Có người đi cùng thì dễ hơn.
Việc quay lại không cần bắt đầu từ con số không, vì mọi thứ đã học được trong lần trước vẫn còn nguyên đó và đó là lợi thế lớn nhất của lần này.
Với người xung quanh có ai đó vừa dừng
Không hỏi lý do nếu họ không kể. Đó là chuyện riêng.
Không tỏ vẻ thất vọng. Họ không nợ ai điều gì.
Không nói những câu như biết ngay mà. Câu đó rất đau.
Không đem chuyện đó ra kể với người khác. Chuyện của họ.
Không cố thuyết phục họ quay lại. Càng thuyết phục càng đẩy xa.
Vẫn mời họ ăn cơm như trước. Quan hệ không nằm ở bữa ăn.
Vẫn nấu món chay ngon mời họ. Không kèm lời nhắn nào cả.
Hỏi thăm sức khoẻ nếu lý do là sức khoẻ. Quan tâm thật thì thấy được.
Giúp nếu họ cần giúp. Đó mới là bạn.
Không coi đó là sự phản bội với nhóm. Ăn chay không phải một tổ chức.
Không loại họ ra khỏi các hoạt động chung. Điều này xảy ra và nó không nên.
Để cửa mở nếu sau này họ muốn quay lại. Rất nhiều người quay lại.
Nhìn lại cách mình đối xử với họ. Đó cũng là cách người khác sẽ đối xử với mình nếu tới lượt.
Một cộng đồng đối xử tử tế với người rời đi thường là cộng đồng có nhiều người quay lại, còn cộng đồng khắt khe thì người ta đi rồi không dám trở về.
