Phần lớn những gì bài trước nói đều giả định rằng mình còn tỉnh táo để hỏi và để nói. Có những lúc không phải vậy: tai nạn, ngất, một cơn đau khiến không nói nổi. Lúc đó thông tin về dị ứng, bệnh nền và thuốc đang dùng phải nằm ở đâu đó để người khác đọc được.
Việc này mất chừng nửa tiếng để làm một lần và có ích cho cả nhà chứ không riêng người ăn chay. Với người ăn chay thì có thêm một dòng nữa cần ghi, nhưng cần nói rõ ngay: trong tình huống cấp cứu thì việc cứu người đứng trước, và dòng ghi về cách ăn là để tham khảo khi có điều kiện chứ không phải để cản trở điều trị.
Những thông tin cần có
Họ tên và năm sinh. Phần cơ bản nhất.
Dị ứng thuốc. Đây là dòng quan trọng nhất trong cả tờ giấy.
Dị ứng thực phẩm. Ghi rõ tên từng thứ, không ghi chung chung.
Nhóm máu nếu biết. Ghi kèm nguồn, ví dụ kết quả xét nghiệm năm nào.
Bệnh nền đang có. Tiểu đường, tim mạch, động kinh, hen, bệnh thận.
Thuốc đang dùng và liều. Cập nhật mỗi khi đổi đơn.
Thực phẩm bổ sung đang dùng. Cũng nên ghi.
Tên và số điện thoại bác sĩ đang theo dõi. Nếu có người theo dõi thường xuyên.
Hai người liên lạc khẩn cấp. Hai người phòng khi một người không bắt máy.
Cơ sở y tế hay khám. Hồ sơ cũ thường nằm ở đó.
Thiết bị trong người nếu có. Máy tạo nhịp, stent, khớp nhân tạo.
Cách ăn của mình. Ghi ngắn, một dòng, và ghi rõ đây là thông tin tham khảo.
Ngày cập nhật gần nhất. Thông tin cũ có thể gây hại hơn là không có.
Một tờ giấy chứa đủ mấy dòng trên là công cụ đơn giản nhất mà nhiều gia đình chưa từng làm, dù nó chỉ mất nửa tiếng và có thể tạo khác biệt lớn trong một tình huống hiếm gặp.
Để ở đâu cho người khác tìm thấy
Một tấm thẻ nhỏ trong ví. Chỗ đầu tiên người ta tìm.
Ghi ngoài bìa cho dễ nhận ra. Đừng để lẫn giữa các giấy tờ khác.
Một bản dán trong tủ lạnh ở nhà. Đây là chỗ nhiều nơi khuyến nghị.
Một bản ở chỗ làm nếu có bệnh nền cần chú ý. Nói với một đồng nghiệp mình tin.
Lưu trong điện thoại ở phần thông tin khẩn cấp. Nhiều điện thoại xem được mà không cần mở khoá.
Lưu số liên lạc khẩn cấp theo cách dễ nhận ra. Đặt tên rõ ràng trong danh bạ.
Cho người nhà biết mình để ở đâu. Nếu không ai biết thì tờ giấy vô dụng.
Mang theo khi đi xa. Nhất là khi đi một mình.
Mang theo khi đi khám và khi nhập viện. Đỡ phải kể lại nhiều lần.
Đeo vòng hoặc thẻ y tế nếu có dị ứng nặng. Nhiều người dị ứng nặng làm việc này.
Người có dị ứng nặng nên hỏi bác sĩ về thuốc mang theo người. Và học cách dùng, và dạy người thân dùng.
Không ghi thông tin nhạy cảm không cần thiết. Chỉ ghi thứ giúp cứu chữa.
Không ghi mật khẩu hay số tài khoản trên tờ đó. Đây là giấy y tế, không phải giấy tờ cá nhân tổng hợp.
Quan trọng nhất là ở chỗ dễ tìm, vì một bộ thông tin đầy đủ mà nằm trong ngăn kéo ở nhà thì không giúp được gì cho tình huống xảy ra ngoài đường.
Dòng về cách ăn nên viết thế nào
Viết ngắn gọn một dòng. Ví dụ ăn chay trường, không dùng thực phẩm từ động vật.
Ghi rõ mức độ. Thuần chay hay chay có trứng sữa.
Ghi rõ đây là thông tin tham khảo. Một câu như vậy tránh được hiểu nhầm.
Ghi rõ rằng việc cấp cứu được ưu tiên. Đây là điều nên nói thẳng.
Không viết dài dòng về lý do. Người đọc lúc đó không có thời gian.
Tách riêng dòng dị ứng khỏi dòng cách ăn. Hai thứ này hoàn toàn khác nhau về mức độ khẩn.
Dị ứng là chuyện an toàn tính mạng. Phải được viết nổi bật nhất.
Cách ăn là chuyện sắp xếp khi có điều kiện. Không nên viết ngang hàng với dị ứng.
Không dùng từ ngữ dễ gây nhầm giữa hai chuyện. Nói dị ứng trong khi thật ra là kiêng theo lựa chọn là rất nguy hiểm về lâu dài.
Người kiêng ngũ vị tân có thể ghi thêm một dòng nhỏ. Nhưng nên xếp dưới cùng.
Người ăn chay vì tín ngưỡng có thể ghi nguyện vọng. Ghi bình thản, không cần giải thích.
Người nhà nên biết nguyện vọng đó. Họ là người trả lời thay khi mình không nói được.
Không để nguyện vọng về ăn uống cản trở việc dùng thuốc. Sức khoẻ trước, và phần lớn truyền thống đều chấp nhận ngoại lệ vì lý do chữa bệnh.
Viết đúng cách thì dòng này giúp nhân viên y tế sắp suất ăn cho hợp khi bệnh nhân đã ổn, chứ không bao giờ nên trở thành thứ khiến ai đó do dự trong lúc cấp cứu.
Giữ hồ sơ sức khoẻ qua nhiều năm
Giữ kết quả xét nghiệm của các lần khám. So sánh giữa các năm mới thấy xu hướng.
Sắp theo thứ tự thời gian. Một cặp hồ sơ là đủ, không cần phức tạp.
Chụp lại bằng điện thoại để có bản dự phòng. Giấy tờ dễ mất.
Ghi lại tên bệnh và thời gian điều trị. Bác sĩ mới sẽ hỏi bệnh sử.
Ghi lại các lần phẫu thuật. Kể cả những lần nhỏ.
Ghi lại phản ứng bất thường với thuốc nào đó. Đây là thông tin rất quan trọng cho sau này.
Ghi lại các mũi tiêm phòng đã có. Nhất là với trẻ em.
Cập nhật danh sách thuốc mỗi khi đổi đơn. Bản cũ thì gạch đi, đừng để lẫn.
Ghi rõ ngày trên mọi thứ. Không có ngày thì thông tin mất một nửa giá trị.
Làm cho từng người trong nhà. Nhất là người già và trẻ nhỏ.
Xem lại một lần mỗi năm. Gắn với dịp đi khám định kỳ cho dễ nhớ.
Cho một người trong nhà biết chỗ để. Phòng khi mình không có mặt.
Mang theo khi chuyển nơi khám. Bác sĩ mới đỡ phải làm lại từ đầu.
Một cặp hồ sơ mỏng giữ được mười năm thường giúp bác sĩ hiểu tình trạng của mình nhanh hơn bất cứ lời kể nào, và với người ăn chay trường thì nó còn cho thấy xu hướng các chỉ số qua thời gian.
Nói trước với người nhà
Cho người nhà biết mình có bệnh nền gì. Đừng để tới lúc khẩn mới ai đó phát hiện ra.
Cho họ biết mình dị ứng gì. Và dạy họ nhận ra dấu hiệu.
Cho họ biết mình đang uống thuốc gì. Ít nhất một người phải biết.
Cho họ biết bác sĩ nào đang theo dõi mình. Kèm số điện thoại.
Cho họ biết chỗ để hồ sơ và thẻ thông tin. Đây là phần hay bị quên nhất.
Nói rõ nguyện vọng về cách ăn của mình. Ngắn gọn, và nói rõ là không được cản trở điều trị.
Nói chuyện này vào lúc bình thường. Không phải lúc đang có người bệnh trong nhà.
Nói một lần rồi nhắc lại khi có thay đổi. Đổi thuốc thì nhắc.
Người lớn tuổi trong nhà cũng nên làm bộ thông tin này. Thường là nhóm cần nhất.
Trẻ nhỏ thì cha mẹ giữ. Và gửi bản sao cho trường nếu có dị ứng.
Trường học phải biết về dị ứng thực phẩm của trẻ. Đây là chuyện an toàn, không phải chuyện phiền hà.
Không biến buổi nói chuyện thành chuyện nặng nề. Nói như nói về chỗ cất chìa khoá dự phòng.
Không né tránh vì thấy xui. Chuẩn bị không làm chuyện xấu xảy ra.
Một buổi tối nói chuyện và nửa tiếng viết giấy là toàn bộ công sức cần bỏ ra, và phần lớn gia đình sau khi làm xong đều thấy nhẹ đầu chứ không thấy nặng nề như họ tưởng trước đó.
Cập nhật và rà lại định kỳ
Đặt một mốc cố định trong năm. Gắn với lần khám định kỳ là dễ nhớ nhất.
Kiểm tra danh sách thuốc còn đúng không. Đây là phần đổi nhiều nhất.
Kiểm tra số điện thoại người liên lạc. Người ta đổi số mà không ai nhớ sửa.
Kiểm tra thông tin dị ứng. Có thể phát hiện thêm sau này.
Kiểm tra bản trong ví còn đọc được không. Giấy trong ví nhàu rất nhanh.
Kiểm tra bản trong điện thoại. Đổi máy thì hay mất.
Ghi ngày cập nhật mới. Xoá ngày cũ đi.
Bỏ những dòng không còn đúng. Thông tin sai nguy hiểm hơn là không có.
Làm cùng lúc cho cả nhà. Một buổi cho xong.
Cất bản cũ hoặc huỷ hẳn. Đừng để hai bản mâu thuẫn cùng tồn tại.
Nhắc lại cho người nhà biết có gì thay đổi. Cập nhật mà không ai biết thì cũng bằng không.
Gắn việc này với một dịp trong năm. Đầu năm hoặc sinh nhật đều được.
Không để tới lúc cần mới đi tìm. Đó là lúc tệ nhất để phát hiện ra thông tin đã cũ.
Việc rà lại này mất chừng mười lăm phút mỗi năm, và nó là phần duy nhất trong cả bài mà nếu bỏ qua thì toàn bộ công chuẩn bị ban đầu sẽ mất giá trị theo thời gian.
